بررسی خطرات سولفات مس بر سلامتی

خطرات سولفات مس شامل چه مواردی می‌شود؟سولفات مس یک ترکیب غیر آلی از گوگرد و مس است که کاربردهای فراوانی در کشاورزی، داروسازی و صنایع مختلف دارد. ترکیب سولفات مس در کشاورزی می‌تواند باکتری‌ها، جلبک‌ها، علف‌ها و گیاهان هرز و قارچ‌ها را از بین ببرد. میزان سمیت و خطرات سولفات مس به میزان دوز مس در این ترکیب بستگی دارد.

مس یک ماده معدنی ضروری است که در ترکیبات مختلف در محیط زیست، غذاها، و آب یافت می‌شود. ترکیب سولفات مس، در صنایع مختلف کاربردهای موثری دارد اما این ترکیب برای انسان سمی است و به راحتی از طریق پوست جذب بدن شده و سلامتی انسان را تهدید می‌کند. به همین جهت به هنگام استفاده از ترکیب سولفات مس باید از تجهیزات حفاظتی مناسب استفاده شود.

موارد استفاده از سولفات مس

سولفات مس یک ترکیب غیر آلی از مس و گوگرد است که با فرمول شیمیایی CuSO4 نمایش داده می‌شود. این ترکیب آلی همچنین به نام‌های سولفات کوپریک، سولفات مسی، ویتریول آبی یا بلوستون نیز مشهور است که اغلب در موارد کشاورزی استفاده می‌شود و در کشتن قارچ و باکتری‌های موجود در محصولات کشاورزی موثر است.

مواد اولیه این ترکیب اساس بسیاری از ترکیبات مسی دیگر است. موارد استفاده از سولفات مس بسیار گسترده است و از آن با دوزهای مختلف در تولید و ساخت مولتی ویتامین‌ها، مکمل‌های معدنی, رنگ‌ها, فلزکاری, دارو‌ها , قارچ‌کش و جلبک کش, لوله پاک کن, و … استفاده می‌شود. ترکیب آلی سولفات مس را می‌توان برای از بین بردن جلبک‌های موجود در حوضچه‌ها و دریاچه‌ها، و استخرهای شنا استفاده کرد.

ترکیب آلی مس سولفات سال‌هاست که در زمینه بهداشت عمومی و پزشکی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. این. ترکیب با دوز کمتر همچنین برای درمان و جلوگیری از کمبود مس در بدن استفاده می‌شود. از ترکیب سولفات مس در مخلوط کف پوش حمام‌های شنا برای مهار قارچ‌ها استفاده می‌شود. سولفات مس همچنین برای پیشگیری از مالاریا نیز مورد استفاده واقع می‌شود. از سولفات مس در آبکاری مس و آتش فلزی و به عنوان عامل خشک کننده نیز استفاده می‌شود.

از سولفات مس در محیط‌های صنعتی اغلب به عنوان نگهدارنده در چسب‌ها برای جلوگیری از رشد قالب استفاده می‌شود. از این ترکیب آلی همچنین می‌توان برای ایجاد ملات برای پوشاندن سطح آجرها یا سنگ‌ها برای جلوگیری از رشد قارچ استفاده کرد. ترکیب سولفات مس می‌تواند علاوه بر بتن، یک عامل رنگ آمیزی برای بتن در استخرهای شنا و موارد دیگر استفاده شود.

در واقع بیشترین مورد استفاده این ترکیب، خاصیت ضد قارچی آن است و اغلب از آن به عنوان قارچ کش مبتنی بر مس برای محافظت در برابر گلسنگ‌ها، قالب ها، بر روی بام سیمانی و دیگر مصالح ساختمانی استفاده می‌شود. از سولفات مس همچنین برای کنترل رشد ریشه‌های درختی در فاضلاب‌ها استفاده می‌شود.

بیشتر بخوانید: کاربرد سولفات آهن در کشاورزی و باغداری

در صورت تماس سولفات مس با این نواحی چه اقداماتی لازم است؟

همانطور که گفتیم، سولفات مس یک ترکیب غیر آلی از گوگرد و مس است که کاربردهای فراوانی در کشاورزی، داروسازی و صنایع مختلف دارد. این ترکیب در دوزهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد اما تماس آن با بدن انسان می‌تواند عوارضی را به دنبال داشته باشد. از این رو آشنایی با خطرات سولفات مس و تاثیر آن بر سلامتی انسان حائز اهمیت است.

سازمان حفاظت از محیط زیست ایالات متحده آمریکا نیز بر خطرات احتمالی این ترکیب آلی تاکید کرده است و گفته است که مصرف این ترکیب در دوزهای بالاتر سمی است و ممکن است عواقب جبران ناپذیری داشته باشد. مصرف حاد این ترکیب اثرات شدیدی روی دستگاه گوارش و مصرف بیش از حد طولانی مدت آن منجر به علائمی شبیه به بیماری ویلسون می‌شود.

ترکیبات مس ممکن است در آب آشامیدنی نیز وجود داشته باشد. طبق تحقیقات و آزمایش‌هایی که انجام شده است، در غلظت 4 میلی گرم در ليتر، افراد دچار تهوع شدند و در غلظت 6 ميلی گرم در ليتر شرکت کنندگان تجربه استفراغ را داشته‌اند. به گزارش سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا، بیشترین میزان مس مجاز در آب‌های آشامیدنی که برای انسان‌ها بی‌خطر تلقی می‌شود، 3/1 میلی گرم در ليتر است. بنابراین مصرف بیش از این غلظت از مس و ترکیبات آن مانند سولفات مس و یا ترکیبات آلی دیگر می‌تواند موجب آسیب به سلامت انسان‌ها شود.

تماس با چشم

یکی از خطرات سولفات مس، تماس با چشم است. در صورتی که از ترکیب سولفات مس برای کشاورزی یا مقاصد باغبانی استفاده می‌شود، ممکن است افراد در معرض سولفات مس قرار بگیرند. در صورتیکه این ترکیب از طریق پوست یا چشم جذب شود، ممکن است باعث سوزش, احساس گزگز شدن، خارش، اگزما، التهاب و یا تحریک قرنیه چشم شود. بنابراین به هنگام استفاده از این ترکیب باید از تجهیزات حفاظتی مناسب و استاندارد استفاده شود.

بیشتر بخوانید: کاربرد سولفات روی در داروسازی

تماس با پوست

از دیگر خطرات سولفات مس، تماس آن با پوست است. در صورتیکه این ماده با پوست تماس داشته باشد، می‌تواند منجر به خارش، سوزش، اگزما و التهاب شود. اقداماتی که معمولاً به هنگام تماس این ماده با پوست انجام می‌شود، شامل جدا کردن لباس و تجهیزات آلوده از روی بدن و شستشوی با آب فراوان است.

بلعیدن

در صورتی‌که سولفات مس بلعیده شود، موجب تحریک شدید دستگاه گوارش می‌شود و اغلب موجب حالت تهوع و استفراغ می‌شود. در برخی از افراد بلعیدن این ماده منجر به استفراغ نمی‌شود و ممکن است موجب مسمومیت شود. از نشانه‌ها و علائم مسمومیت با سولفات مس می‌توان به احساس سوزش در قفسه سینه یا شکم، ایجاد طعم فلزی در دهان، تهوع، سردرد و عرق کردن بیش از حد اشاره کرد.

در صورتی‌که مسمومیت با سولفات مس اتفاق بیافتد، نباید فرد را وادار به استفراغ کنید. در صورتی‌که فرد هوشیاری نسبی داشته باشد، بهتر است از او درخواست کنید تا کمی شیر بنوشد تا خطرات سولفات مس کاهش یافته و بلافاصله بیمار را به یک مرکز درمانی برسانید.

استنشاق

استنشاق سولفات مس نیز یکی دیگر از خطرات سولفات مس و استفاده از آن بدون تجهیزات مناسب است. استنشاق این ماده می‌تواند موجب آسیب به ریه و دستگاه تنفس و همچنین حالت تهوع شود. اقدامات درمانی که در این مورد توصیه می‌شود، استنشاق هوای تمیز و مراجعه به نزدیکترین مراکز درمانی و پزشکی می‌باشد.

عملکرد سولفات مس هنگام ورود به بدن

مس یک عنصر ضروری برای بدن است و وجود آن در بدن برای سلامت مناسب انسان حیاتی است. بدن انسان محیط داخلی خود را برای حفظ تعادل مس تنظیم می‌کند. در صورتیکه ترکیب سولفات مس بلعیده شود و یا از طریق استنشاق جذب بدن شود، به سرعت وارد جریان خون می‌شود.

هنگامی که این ماده وارد جریان خون شود، مس موجود در ترکیب در سراسر بدن حرکت کرده و به پروتئین‌های بدن متصل شده و وارد اندام‌های مختلف می‌شود. مس اضافی موجود در بدن، اغلب از بین می‌رود ذخیره نمی‌شود. ترکیبات مس در کبد در ترشحات معده، استخوان، مغز، مو، قلب، روده، کلیه‌ها، ماهیچه، ناخن، پوست، و طحال نیز یافت می‌شود. طبق مطالعات انجام شده، محققان دریافتند که ۱۳ تا ۳۳ روز طول می‌کشد تا نیمی از دوز بالایی از مس از بدن حذف شود.

بیشتر بخوانید: کاربرد سولفات منیزیم در پرورش ماهی

ارتباط سولفات مس و سرطان

یکی دیگر از خطرات سولفات مس، احتمال ارتباط آن با ایجاد سرطان است. اینکه سولفات مس موجب سرطان در جانوران و انسان‌ها می‌شود یا نه، نامشخص است. سازمان حفاظت از محیط زیست، میزان تاثیر این ماده در سرطان را اعلام نکرده است و این به دلیل عدم وجود شواهد کافی در این مورد است، چرا که در بسیاری از موارد بدن افراد می‌تواند میزان مس موجود در ترکیبات مختلف را تنظیم کنند.

تحقیقات دیگری که در این باره انجام شده‌اند، حاکی از آنند که تماس بیش از حد با این ماده در طولانی مدت ممکن است موجب سرطان کبد و کلیه شود.

سولفات مس چگونه وارد طبیعت می شود؟

سولفات مس یک ترکیب غیر‌آلی و شیمیایی است که دارای در طیف گسترده‌ای از صنعت و کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. رایج‌ترین استفاده‌ای که برای این ترکیب شیمیایی در نظر گرفته می‌شود، کنترل رشد جلبک‌ها در آب‌های دریاچه‌ها و حوضچه‌ها می‌باشد.

از این ترکیب آلی همچنین می‌توان برای کشتن آفات و قارچ‌ها در کشاورزی، به عنوان اکسید کننده، و در فرایند ساخت نیز استفاده کرد. سولفات مس در آب محلول ‌می‌باشد و می‌تواند از این طریق وارد خاک شده و آن را سمی کند. مس بیش از حد می‌تواند برای گیاهان سمی باشد چرا که فتوسنتز آن‌ها را مهار می کند.

استفاده از سولفات مس در آب حوضچه‌ها و دریاچه‌ها به منظور کاهش رشد جلبک‌ها در آب می‌تواند موجب آلوده شدن آب شود و حیات ماهی‌هل و جانوران آبزی دیگر را تهدید کرده و موجب مرگ آبزیان شود. از این رو بهتر است از دوزهای پایین این ترکیب استفاده شود تا آسیبی به طبیعت وارد نشود.