سولفات روی | Zinc Sulfate
فرمول شیمیایی سولفات روی : ZnSO₄
سولفات روی چیست
سولفات روی یکی از ترکیبات شیمیایی که به وفور در صنایع مختلف به کار برده میشود، است. سولفات روی حاوی عنصر با ارزش و مغذی روی است که در رشد گیاهان بسیار تاثیر گذار است که استفاده از آن توسط متخصصین برای کشاورزی توصیه میشود مانند گلایسین. این ماده دارای رنگ سفید و به شکل پودر است که به صورت بسته‌بندی‌های با وزن مشخص به فروش می‌رسد.
سولفات روی به صورت صنعتی و خوراکی موجود است که درصد خلوص آن برای هر کدام متفاوت است. استفاده از آن ضمن افزایش حاصلخیزی خاک، گیاه را مانند سولفات آهن در برابر بیماری‌ها مقاوم می‌کند و ثمره باغ‌ها و دیگر محصولات را افزایش می‌دهد.
روش تولید
برای تولید سولفات روی این ماده مغذی با ارزش در کشاورزی و دیگر صنایع دو روش وجود دارد که یکی از روش‌ها تولید سولفات روی به واسطه واکنش سولفوریک اسید با فلز روی است. در این روش سولفات روی با درصد خلوص بالا تولید میشود. پس از انجام واکنش و پس از سرد شدن، یک محلول به دست می‌آید که در نهایت باید از این محلول کریستال گیری انجام شود.
روش دیگر تولید این ماده شیمیایی استفاده از واکنش دادن بین سولفوریک اسید با سرباره روی است که سولفات روی تولید شده از درصد خلوص کمتری برخوردار است پس قیمت کمتری نسبت به روش قبل دارد. در این روش محلولی که پس از واکنش به دست می‌آید، دارای سولفات سرب و کادمیوم است که سرب با فیلتر جداسازی میشود و جداسازی کادمیوم با اضافه کردن پودر روی انجام می‌گیرد. در نهایت برای کریستال گیری آن‌ها را به حوضچه‌ها انتقال می‌دهند.
کاربرد سولفات روی
کمبود سولفات روی در گیاهان ممکن است که باعث زردی برگ درختان، عدم ثمردهی مناسب، عدم رشد گیاهان و… میشود که استفاده از آن را در کشاورزی لازم و ضروری می‌کند. این ماده شیمیایی در صنایع مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرد که در ادامه به برخی از مهم ترین‌های آن اشاره شده است:
- استفاده در تولید انواع کودهای کشاورزی که به تقویت گیاه و خاک زمین کمک می‌کند.
- رساندن مواد مغذی به باغات و دیگر محصولات کشاورزی که در برابر کمبود روی واکنش نشان می‌دهند.
- استفاده در تولید مواد مغذی کشاورزی که سبب تولید محصولات پربارتر و رسیده‌تر میشود.
- استفاده در صنعت داروسازی و پزشکی که از سولفات روی با درصد خلوص بسیار بالا استفاده می‌کنند.
- در صنایعی چون رنگرزی به کار می‌رود.
- استفاده از آن در صنعت تولید ابریشم مصنوعی زیاد است.
- در تولید مواد شیمیایی دامی و خوراک دام و طیور از سولفات روی استفاده میگردد.
- استفاده از این ترکیب شیمیایی در تولید الکترولیت رواج دارد.
- سولفات روی به صورت پودر و به صورت کریستال تولید میشود که مصارف آن‌ها ممکن است که متفاوت باشد.
- برای تولید کاغذ و صنعت مربوط به آن
علائم کمبود روی در گیاهان مختلف :
رنگ سبز یا زرد در برگ های جوان، یا لکه های سوخته در محلهای میان رگبرگها در برگهای نسبتاً مسن، برگهای جوان در انتهای شاخه که بصورت رزت در می آیند، کوچک ماندن گیاه، خشکیدگی بعضی از بافتها، تأخیر در رسیدگی و بلوغ و رشد نامناسب میوه ها. خسارت مهم کمبود روی ریختن میوه های درختان دانه دار و هسته دار در طول تکامل آنهاست و شدیدترین حالت را میتوان در هنگامی که سیب به اندازه گردو میشود مشاهده نمود. در این شرایط گاهاً تا ۸۰ درصد میوه درختان ریزش خواهد داشت. در مرکبات کمبود روی با پوست کلفت شدن و ضخیم شدن سفیده و غیر قابل فروش شدن میوه نمایان میگردد.
انتقال روی در گیاه :
روی از طریق آوندهای چوبی از ریشه به شاخه و برگ‌ها منتقل میشود. جابجایی روی از برگهای پیرتر به برگهای جوان‌تر در زمان نمو دانه نیز اتفاق میافتد. در گیاهانی که دچار کمبود نیتروژن هستند، نشانه های کمبود روی بیشتر می‌باشد
نکات ایمنی
در استفاده از آن حتما باید موارد ایمنی را رعایت کنید زیرا این ماده شیمیایی اگر چه یک ماده پر کاربرد است، اما گاهی اوقات ممکن است که سبب مشکلاتی شود که برخی از آن‌ها عبارتند از:
- در صورت تماس پیدا کردن با پوست ممکن است که منجر به بروز تاول، زخم و سوزش شود.
- از رها کردن و اضافه کردن این مواد به دریا و رودخانه‌ها خودداری کنید زیرا برای آبزیان خطرناک است.
- از تماس آن با چشم خودداری کنید زیرا در صورت تماس، چشم را با مشکلات بسیار جدی رو به رو می‌کند.
- تنفس آن سبب میشود که بافت‌های مخاطی بسوزند پس از انجام این کار خودداری نمایید.
- این محصول را در کیسه‌ها و یا ظرف‌هایی که درب آن‌ها به طور کامل بسته می‌شوند، نگه داری کنید.