آمونیوم پرسولفات از جمله مواد شیمیایی و غیر آلی است که کاربردهای متفاوتی را در صنایع مختلف از خود نشان می‌دهد. اگر بخواهیم به چند نمونه از کارکرد‌های آن اشاره کنیم باید تهیه و ساخت رنگ و همچنین آبکاری رنگ در عکاسی و همچنین تجزیه و تحلیل شیمیایی و غیره را برشماریم.
معرفی آمونیوم پرسولفات
بیایید در ابتدا با فرمول شیمیایی و دیگر نام‌های آمونیوم پرسولفات که یک ترکیب غیر آلی محسوب می‌شود آشنا شویم. APS، آمونیوم دی پروکسی سولفات و پر سولفات آمونیوم نام‌های دیگر این ماده هستند و ۲S2O8(NH4) نیز به عنوان فرمول شیمیایی آن می‌باشد.
ظاهر آمونیوم دی پروکسی سولفات به شکل یک نمک بی رنگ (سفید) است که انحلال پذیری بالایی را در آب نشان می‌دهد. پاک کنندگی و سفید کنندگی و در عین حال اکسید کنندگی بالای آن باعث شده که نقش اتچینگ را نیز بازی کند. گفتیم که این ماده غیر آلی خیلی سریع با آب وارد واکنش می‌شود، این را هم بدانید که این واکنش یک واکنش گرمازا خواهد بود.
ویژگی‌های آمونیوم پرسولفات
در بخش گذشته تا حدودی با آمونیوم دی پروکسی سولفات آشنایی پیدا کردیم در اینجا می‌خواهیم به برخی از بارزترین ویژگی‌های آن بپردازیم. این ماده غیر آلی به واسطه‌ی قدرت اکسیداسیون بالایی که دارد، خوردگی قوی را از خود نشان می‌دهد و اگر گرم شود به سرعت تجزیه خواهد شد. در ادامه به ویژگی‌هایی که لازم است از APS بدانیم اشاره می‌کنیم:
- رطوبت را به خود جذب نمی‌کند.
- به راحتی در آب حل می‌شود(حلالیت آن در آب گرم افزایش می‌یابد).
- چنانچه در آب حل شود می‌تواند به سولفات هیدروژن آمونیوم و پراکسید هیدروژن هیدرولیز شود.
- محصول خشک آن ثبات بالایی دارد و این امر انبار کردن آن را راحت می‌کند.
- با حرارت دادن تا ۱۲۰ درجه سانتی گراد تجزیه خواهد شد.
- به طور معمول برای تهیه پراکسید هیدروژن، آمونیوم پرسولفتو سایر سولفات‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.
آمونیوم پرسولفات به لطف قدرت اکسیدکنندگی خوبی که دارد، در کاربردهای تجاری فراوانی مورد استفاده قرار می‌گیرد، از جمله:
- کاربرد در تهیه و ساخت پلیمرهای تجاری مهم
- استفاده در ساخت ژل پلی آکریل آمید
- کاربرد در ساخت مواد ضد عفونی کننده مختلف
- کاربرد در صنعت کشاورزی به عنوان کود
- استفاده در صنایع چوب به عنوان ماده نگهدارنده
- جایگزینی برای محلول کلرید فریک برای جوش دادن مس روی تخته‌های مدار چاپی
- کاربرد در ساخت مواد شوینده مانند صابون
- کاربرد در صنعت آرایشی به عنوان تقویت کننده سفید کننده مو و همچنین اکسید کننده رنگ موها
- کاربرد در شیمی آلی به عنوان اکسیدان
- تحت عنوان مواد خورنده در برش فلزات برش سوز و استخراج نفت در شیمی آلی
- استفاده در صنایع غذایی به عنوان نگهدارنده مواد غذایی و همچنین داشتن نقش تنظیم‌کننده اسیدیته
- استفاده به منظور خنثی سازی مجدد و جوهر زدایی مجدد در صنعت کاغذ
- کاربرد در صنعت عکاسی.
- استفاده برای تولید حشره‌کش‌ها، علف‌کش‌ها و قارچ‌کش‌ها
روش تهیه و تولید آمونیوم پرسولفات
اگر بخواهیم به تاریخچه‌ی تولید آمونیوم پرسولفات نگاهی بیندازیم باید به تولید اول آن که توسط هیو مارشال صورت گرفت، بپردازیم. او این ماده را از طریق زیر تولید کرد:
با الکترولیز شدن محلول اسید سولفوریک و سولفات آمونیوم در چگالی جریان بالا پرسولفات آمونیوم به دست می‌آید.
در طی عملیات الکترولیز، HSO4 بار خود را از دست خواهد داد. پس از آن، پروکسی سولفات اسیدی را تولید خواهد کرد. آمونیوم پر سولفات پس از واکنش پذیری آمونیوم سولفات ایجاد می‌شود. سپس پر سولفات مورد فیلتر قرار می‌گیرد و سانتریفیوژ موجب بلوری شدن آن خواهند شد تا بعد از جداسازی و در نهایت با خشک کردن آن، آمونیوم پرسولفات تولید شود.
مسائل ایمنی و خطرات آمونیوم پرسولفات
هنگام کار با آمونیوم پرسولفات همانند کار با سایر مواد شیمیایی همچون: اسید سولفامیک باید یک سری نکات ایمنی رعایت گردد تا از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری شود. این ماده به دلیل ویژگی اکسیدی که مانند: اکسید کبالت دارد، می‌تواند بسیار خطرساز باشد؛ بنابراین، در هنگام کار با آن باید جانب احتیاط رعایت گردد. کسانی که نسبت به پرسولفات آمونیوم از خود حساسیت نشان می‌دهند در مقابل سایر پرسولفات‌ها مانند: پرسولفات پتاسیم نیز حساس خواهند بود.
این ماده می‌تواند نقش تشدید کننده احتراق را داشته باشد؛ بنابراین، برای جلوگیری از آتش سوزی یا انفجار باید از مواد قابل اشتعال یا قابل احتراق جداسازی شود و با آن‌ها مجاورت نداشته باشد.
- آسم یکی از دلایل مهم نمک‌های پرسولفات در زنان به حساب می‌آید. همچنین برای زنانی که در صنعت آرایشگری کار می‌کنند می‌تواند بیشتر خطر ساز باشد و باعث بیماری آسم شود.
- در صورتی که مقدار زیادی از آمونیوم پر سولفات خورده شود، معده شروع به خونریزی خواهد کرد.
- چنانچه گرد آمونیوم پرسولفات به چشمان برسد، احتمال درد، سرخی و سوزش آن‌ها زیاد است.
- در صورتی که این ماده زیاد تنفس و استنشاق گردد، می‌تواند منجر به بروز مسمومیت و تنگی نفس شود که که در نهایت به گلودرد و سرفه می‌انجامد.
- از خوردن این ماده جدا بپرهیزید و آن را در دسترس اطفال قرار ندهید. چرا که خوردن این ماده بسیار خطرناک می‌باشد و موجب درد در ناحیه شکم، تهوع و استفراغ می‌شود.
- این ماده برای محیط زیست بسیار خطرناک می‌باش،. لذا از ریختن آن در محیط زیست بپرهیزید.
روش نگهداری آمونیوم پرسولفات
در بخش قبل به خطراتی که آمونیوم دی پروکسی سولفات می‌تواند داشته باشد، اشاره کردیم. در مورد روش نگهداری آن باید نکاتی را مدنظر داشت تا از بروز خطراتی که اشاره کردیم جلوگیری شود. برخی از این نکات را ادامه خواهیم دید:
- لازم است که آمونیوم پرسولفات در فضایی نگهداری شود که از سیستم تهویه مناسبی برخوردار باشد یا مشکلات تنفسی را کاهش دهید. همچنین ظرفی که حاوی این ترکیب شیمیایی است باید کاملا در بسته باشد.
- به دلیل مضرات خطرناکی که این ماده برای محیط زیست دارد، از ریختن آن در محیط زیست حتما خودداری کنید.
- اگر قصد کار کردن با این ماده غیر آلی را دارید پیشنهاد می‌شود حتما در فضاهای باز و یا فضای دارای سیستم تهویه مناسب مورد استفاده قرار گیرد.
- به دلیل پیشگیری از آسم و سایر مشکلات تنفسی توصیه می‌شود در مجاورت ذرات آمونیوم پر سولفات، بخار، گاز و یا اسپری آن قرار نگیرید.
- بدیهی است که نباید در نزدیکی این ماده چیزی بخورید و بنوشید.
- به‌واسطه قدرت اشتعال بالایی که APS دارد در مجاورت آن سیگار نکشید.
- از لحاظ دما بهتر است در دمای اتاق نگهداری می‌شود.